De eerste aanval

In mijn editie van 'De verovering van Damiate' door Olivier van Keulen, staat een notitie dat ik het boekje in 2010 gekocht heb. De eerste keer dat ik het boekje las, was al veel eerder; ergens in de tweede helft van de jaren '90. Het hoeft dus niet te verbazen dat ik bepaalde passages erg goed ken:

'De hertog van Oostenrijk en de Hosptaalridders bevestigden twee ladders op twee schepen. De Ridders van de Duitse Orde en de Friezen brachten een derde schip in gereedheid, met borstweringen en een klein fort boven in de mast. (..) De ladders van de hertog en de Hospitaalridders werden rond 24 juni tegen de toren gericht en de Saracenen verdedigden haar manhaftig. De ladder van de Hospitaalridders werd vernield en stortte neer met de mast en sleurde de strijders mee. De ladder van de hertog begaf het op ongeveer het zelfde moment. Zo werden strijdvaardige en goed bewapende mannen ten hemel gevoerd. Hun lichamen werden weliswaar gebroken, maar hun ziel werd gekroond met het heerlijke martelaarschap. De Egyptenaren verheugden zich en bespotten ons luidkeels. Ze schreeuwden luidkeels, ze sloegen op trommels en bliezen op horens.'

Deze voor mij zo bekende scène zie ik dankzij Jouke's hand, sinds enkele dagen met geheel nieuwe blik. Ik sta te popelen om te zien hoe dit afloopt.

(De eerste poging om de Kettingtoren te veroveren - Jouke Nijman) 

De Stad in mijn Dromen

Na de lunch sprak professor Omran over de vestingwerken van Damiate. Ik was duidelijk niet de enige die zijn aanwezigheid op de Kruistocht-conferentie een beetje ongemakkelijk vond. De inleider merkte voor de zekerheid nog op dat de Egyptische geleerde zeer welkom was en dat de dramatische gebeurtenissen die we hier bespraken inmiddels bijna achthonderd jaar achter ons lagen. 

Zonder omwegen begon de oude professor te vertellen over de 13e eeuwse havenstad waar tegenwoordig niets meer van is terug te vinden. In uiterst rudimentair Engels schetste hij ons het beeld van een grote rechthoekige stad, omringd door een gracht en een drietal muren vol wachttorens en bastions. Ook de Kettingtoren wist hij vakkundig te reconstrueren aan de hand van Arabische bronnen. En om te onderstrepen dat zijn hele verhaal gebaseerd was op teksten, die nergens bevestigd worden door bouwhistorische of archeologische feiten, merkte Omran met sprankelende ogen meermaals op: 'But remember: this all not true. This all in my head. Right? Right!' Gelukkig toonde professor Omran bij zijn presentatie ook enkele schematische tekeningen.

Op basis van die schetsen en wat aantekeningen van de memorabele presentatie, heeft Jouke nu een 3D-reconstructie gemaakt. Natuurlijk blijft ieder beeld een 'educated guess', maar met de woorden van professor Omran kan ik zeggen: 'This is how I see city of Damietta when I dream.' 

(3D-reconstructie van Damiate - Jouke Nijman)

Teruggebracht

Olivier van Keulen komt in 1214 naar Groningen en Friesland en hij roept de bevolking op om over drie jaar op Kruistocht te gaan. Uit zijn eigen brieven en verslagen blijkt dat hij in het begin geen gehoor vindt bij de Noorderlingen. Pas als tijdens zijn preken in Bedum, Surhuizum en Dokkum Hemelse kruisen verschijnen, stromen de pelgrims in grote getale toe.

Van enkele van deze pelgrims weten we iets meer. Zo is er een gerechtsdienaar met een alcoholprobleem, die geregeld zijn vrouw slaat. Op enig moment veinst de vrouw dat ze ziek is, om zo aan de misdragingen van haar man te ontkomen. Maar wanneer er een priester verschijnt om haar te zegenen, krijgt deze ook klappen van de dronkaard. De godsman laat prompt zijn meegebrachte hosties op de grond vallen. En om vergeving te krijgen voor dit verschrikkelijke feit, gaan beide mannen als boetedoening op Kruistocht. Een andere pelgrim onderneemt de reis juist bij wijze van dank, omdat hij na een ernstige ziekte is komen te overlijden en door tussenkomst van de zalige Frederik van Hallum weer tot leven is gewekt. Zo heeft iedere pelgrim; iedere Kruisvaarder; iedere strijder zijn eigen redenen om op reis te gaan naar het Heilige Land en Jeruzalem te willen veroveren op de Saracenen. 

En dan jaren later.. Hoe is het dan om weer thuis te komen? De mannen zijn in Egypte geweest en Jeruzalem hebben ze nooit gezien. Hoeveel is er nog over van hun idealen en hoeveel van hun kameraden hebben ze onderweg moeten begraven? Jouke Nijman schetst een sfeervolle impressie van de thuiskomst.

(Tekening: Jouke Nijman)